Мақомҳои берун аз Шашмақом-2

Абдуҳамид Тағоев / Янв.1.2015. / 12 гузориш

Hoji_Abdulaziz
Ҳоҷӣ Абдулазиз Расулов
  1     2     3     4  

Ин гуна сурудҳои классикиро мо шартан «мақомҳои берун аз Шашмақом» номидем. Зеро онҳо ҳарчанд аз тарафи шашмақомхонон иҷро шаванд ҳам, дар гурӯҳбандӣ ба Шашмақоми тоҷик дохил намешаванд.

Бештари ин мақомҳо оҳангҳои мардумии бостонианд, ки таърихи чандинҳазорсола доранд ва дар замони худ ба силсилаи «Дувоздаҳмақом» шомил буданд.

Бахши дигар маҳсули оҳангсозӣ ва такмили ҳунармандони саршинохтаи тоҷик Содирхон Ҳофиз Бобошарифови Хуҷандӣ (1847-1931), Ҳоҷӣ Абдулазиз Расулови Самарқандӣ (1852-1936), Худойбердӣ Ҳофизи Исфарагӣ бо лақаби Зебопарӣ (1826-1910), Умар Ҳофизи Исфарагӣ (1884-1935), Ака Шариф Ҷӯраеви Дарвозӣ (1896-1966) ва дигаронанд. Ҳофизони шашмақомхони имрӯза (Маъруфхӯҷа Баҳодуров, Ҷӯрабек Муродов, Ҷӯрабек Набиев, Наимҷон Маҳкамов ва дигарон) низ баъзе оҳангҳои бостониро такмил додаанд.

Қӯшчинор

Суруди классикӣ

Ба мизроби дигар конуни ишқат соз мекардам,
Навои пардаи Ушшоқат аз Шаҳноз мекардам.
Чу мурғи бепару болам ман аз афтодагӣ, лекин
Ба сӯят бетаваққуф чун нигаҳ парвоз мекардам.
Ба маҳзи лутф сӯйи кулбаи ман мехиромидӣ,
Ба роҳат пардаҳои дида пойандоз мекардам.
Агар дар хоб медидам баногаҳ талъати Лайлӣ
Ҳазор анҷоми Маҷнунро ба як оғоз мекардам.
Хушо аз мисраи султони авранги сухан, Туғрал:
«Ту мерафтию ман сӯзи қиёмат боз мекардам».
МАТНИ ШЕЪР:
Ба мизроби дигар конуни ишқат соз мекардам
Навои пардаи Ушшоқат аз Шаҳноз мекардам.
Чу мурғи бепару болам ман аз афтодагӣ, лекин
Ба сӯят бетаваққуф чун нигаҳ парвоз мекардам.
Ба маҳзи лутф сӯйи кулбаи ман мехиромидӣ,
Ба роҳат пардаҳои дида пойандоз мекардам.
Агар мебуд дар ҳаҷри ту ҳамчун кӯҳ тамкинам,
Садое мешунидам аз ту, гар овоз мекардам!
Тағофул монеи асрори лутфаш буду ман ҳар дам
Ба рамзе гӯшаи он чашмро ғаммоз мекардам.
Аз он рӯзе, ки дидам дар фани эҳё лаби лаълаш,
Масеҳо мешудам ман, тарки ин эъҷоз мекардам!
Ҳамерафтам ба Тури ишқи ӯ аз баҳри дидораш,
Чу Мӯсо дар таҷаллигоҳи шавқаш роз мекардам.
Агар дар хоб медидам баногаҳ талъати Лайлӣ,
Ҳазор анҷоми Маҷнунро ба як оғоз мекардам!
Ба базми васл з-ангуштам шамими атр меомад,
Агар банди қабояшро баногаҳ боз мекардам.
Намуданд аз сари кӯйи ту бо ман равзаи ҷаннат,
Намебудӣ ту дар ҷаннат, валекин ноз мекардам.
Хушо аз мисраи султони авранги сухан, Туғрал:
«Ту мерафтию ман сӯзи қиёмат соз мекардам!»

Ғазали Туғрал

MP3 — фаро кашед ва бишнавед:

Муноҷот

Суруди классикӣ

Эй фалак, дод аз ҷафоят, дар чӣ ҳолам кардаӣ?!
Рост будам чун алиф, монанди долам кардаӣ!
Охир, эй гардун, задӣ санги маломат бар сарам,
Зери пойи бешуурон поймолам кардаӣ!
Эй сипеҳри бемурувват, ин кадомин шева аст?!
Нола месозам зи дастат, то чу нолам кардаӣ.
Дар ҳавои мӯшикофӣ Туғралам пар мезанад,
То ту, эй гардун, маро дур аз висолам кардаӣ!
МАТНИ ШЕЪР:
Эй фалак, дод аз ҷафоят, дар чӣ ҳолам кардаӣ?!
Рост будам чун алиф, монанди долам кардаӣ!
Охир, эй гардун, задӣ санги маломат бар сарам,
Зери пойи бешуурон поймолам кардаӣ!
Аз чӣ рӯ, эй чарх, чун ман эътиборат дур бод,
Қуръаи беэътибориҳо ба фолам кардаӣ?!
Аз ту, эй Ноҳид, гуфторам навои тоза дошт
В-аз ҳасад, эй чарх, чун Яъқуб лолам кардаӣ!
Оқибат кори ту гар ин буд, эй гардуни дун,
Аз чӣ дар рӯзи азал қисмат камолам кардаӣ?!
Эй сипеҳри бемурувват, ин кадомин шева аст?!
Нола месозам зи дастат, то чу олам кардаӣ!
Буд дар оинаи ман акси сад маънӣ дучор,
Занги ғам бар рӯйи миръоти хаёлам кардаӣ!
Рӯзгоре буд, ки медодам ба чизе ман навол,
Хуни ҳасрат, эй фалак, охир наволам кардаӣ!
Ҳамдамонам нокасони гӯлу аз дониш тиҳӣ,
Сӯҳбати донишварон амри муҳолам кардаӣ!
Дар ҳавои мӯшикофӣ Туғралам пар мезанад,
То ту, эй гардун, маро дур аз висолам кардаӣ!

Ғазали Туғрал

MP3 — фаро кашед ва бишнавед:

Ҷӯрабек Муродов. Муноҷот.mp3

Савти Мискин

Суруди классикӣ, аз силсилаи мақомҳои фарғонагӣ (исфарагӣ)
(мақоми Баёт)

Шудам бемор, баҳри пурсиши ман ёр меояд,
Масеҳо бар сари болини ин бемор меояд.
Камоли ишқи ошиқ мекунад маъшуқро ошиқ,
Ба завқи Кӯҳкан Ширин дар ин кӯҳсор меояд.
Саҳар булбул ба гӯши ғунчаҳо мекард фарёде,
Шамидан бӯйи гул аз нолаҳои зор меояд.
Ғарибам, нотавон афтодаам бемор дар кӯят,
Саги кӯйи туро аз пурсиши ман ор меояд.
Амирӣ, анҷуман таклифи ишрат мекунад як дам,
Нафас, дар сина сокит бош, ки имшаб ёр меояд.

Ғазали Амирӣ

MP3 — фаро кашед ва бишнавед:

Ҷӯрабек Муродов. Савти Мискин.mp3

Савти Муноҷот

Суруди классикӣ

Соқӣ, баромад абри баҳорон,
Шуд сабза пургул, хуррам зи борон.
Жола гуҳар рехт дар ҷоми лола,
Лола алам зад дар кӯҳсорон.
Наргис кушода чашме бар ахтар,
Шаб то саҳар гашт шабзиндадорон.
Саҳро гирифта хилватнишинон,
Паймон шикаста парҳезгорон.
Хуш он, ки гирам чун лола соғар,
Бар рӯйи сабза бо гулъузорон.
Ҷомӣ, хамӯш кун, к-ин сода гулро
Мисли ту булбул бошад ҳазорон.

Ғазали Абдураҳмони Ҷомӣ

MP3 — фаро кашед ва бишнавед:

Ҷӯрабек Муродов. Савти Муноҷот.mp3

Сегоҳ

Суруди классикӣ, аз силсилаи мақомҳои фарғонагӣ (исфарагӣ)

Ҷон шуд зи сӯзу ҳаҷр чунон зору беқарор,
Сирҳои ман ба аҳли ҷаҳон гашт ошкор,
Мардум зи таъна ранҷиши ман карда ихтиёр,
Ту ҳам зи ҳаҷр кардӣ дили пораам фигор,
Монанди лола мағзи дилам гашт доғ-доғ.
Аз ҷабру фурқатат намонд тобу тоқатам,
Бо зӯри ашк рафт қарору қарору матонатам,
Хам шуд чунон зи бори ғамат сарви қоматам,
Умеди ман — висоли ту,
Дигар чӣ ҳаст ҳоҷатам?!
Дигар чӣ ҳаст ҳоҷатам?!
Умеди ман — висоли ту,
Дигар чӣ ҳаст ҳоҷатам?!
Дигар чӣ ҳаст ҳоҷатам?!
Лекин ба базми ҳар кӣ бин масту бахтиёр.

Мухаммаси Хуршед

MP3 — фаро кашед ва бишнавед:

Ҷӯрабек Муродов. Сегоҳ.mp3

Соқиномаи Баёт

Суруди классикӣ, аз силсилаи мақомҳои фарғонагӣ (исфарагӣ)
(мақоми Баёт)

Дило, то кай ҳамеҷӯйӣ манеро,
Чӣ дорӣ дӯст ҳарза душманеро?
Чаро ҷӯйӣ вафо аз бевафое?
Чӣ кӯбӣ беҳуда сард оҳанеро?
Аё савсан, баногӯше, ки дорӣ,
Ба рашки хештан ҳар савсанеро!
Яке з-ин барзани нороҳ бар шав,
Ки бар оташ нишонӣ барзанеро.
Дилам чун арзане, ишқи ту кӯҳе,
Чӣ сойӣ зери кӯҳе арзанеро?
Бубахшо, эй писар, бар ман бубахшо,
Ба ҳуш аз ишқ тира чун манеро.
Биё, инак нигаҳ кун Рӯдакиро,
Агар беҷон равон хоҳӣ танеро.

Ғазали Рӯдакӣ

MP3 — фаро кашед ва бишнавед:

Танавор (Дарди ман боло гирифт)

Суруди классикӣ, аз силсилаи мақомҳои фарғонагӣ (исфарагӣ).
Интихоби матн ва нахустиҷрои Ҷӯрабек Набиев

Бе ту танҳоӣ кашидам, дарди ман боло гирифт,
Дид ранги ман табибу дар бари ман ҷо гирифт.
Ёри бепарвои ман аз ман хабардорӣ накард,
Гарчи дуди оҳи оташбори ман дунё гирифт.
Аз шукуфтанҳои гулҳо боғҳо гулгун шуданд,
Ғунчаи уммеди ман як гӯшаи саҳро гирифт.
[Ошиқӣ, эй дардмандон, дарди бедармон будаст,
Оташи сӯзони ҳиҷрон дар дилам маъво гирифт.]
Аз яке пурсон шудам, ки ёри ман бе ман чӣ кард,
Гуфт бе ту бо дигарҳо соғару мино гирифт.
[Дил тапидан дошт аз тафси даруни синаам,
Рафт ором аз насими соҳили дарё гирифт.]

Ғазали Турсунзода

MP3 — фаро кашед ва бишнавед:

Ҷумъабой Қӯзиев. Танавор.mp3

Танавор (2)

Суруди классикӣ, аз силсилаи мақомҳои фарғонагӣ (исфарагӣ)

Дил ба тоқи абруи ӯ майпарастӣ мекунад,
Чун кабӯтар дар равоқи Каъба мастӣ мекунад.
Аз баландӣ кай расам дар зурваи он остон,
Толеи иқболи сустам сахт пастӣ мекунад.
Ҳеҷ кас дар ишқи Лайлӣ нест ин ҷо устувор,
Кай чу Маҷнун дигаре даъвои ҳастӣ мекунад?
Фикри мавзунам кунун, Туғрал, дар иқлими сухан,
Ҳукми девони вазорат чун Маҳастӣ мекунад.
МАТНИ ШЕЪР:
Дил ба тоқи абруи ӯ майпарастӣ мекунад,
Чун кабӯтар дар равоқи Каъба мастӣ мекунад.
Аз баландӣ кай расам дар зурваи он остон,
Толеи иқболи сустам сахт пастӣ мекунад.
Сурма дорад орзу чашм аз ғубори мақдамаш,
Хоки пояшро ҷабинам пешдастӣ мекунад.
Ҳеҷ кас дар ишқи Лайлӣ нест ин ҷо устувор,
Кай чу Маҷнун дигаре даъвои ҳастӣ мекунад?
Аҷз бошад дар талаб шамъи далели муддао,
Сад дуруст аз мумиё як дилшикастӣ мекунад.
Фикри мавзунам кунун, Туғрал, дар иқлими сухан,
Ҳукми девони вазорат чун Маҳастӣ мекунад.

Ғазали Рӯдакӣ

MP3 — фаро кашед ва бишнавед:

Танавор (Танавори Лоиқ)

Суруди классикӣ, аз силсилаи мақомҳои фарғонагӣ (исфарагӣ)

Ду чашми шӯълавар дорӣ, манам парвонаи чашмат,
Мани бехонаро боре бихон бар хонаи чашмат.
Нигоҳат мебарад чашми маро чун шӯълаи хуршед,
Ҳама девонаи рӯят, манам девонаи чашмат.
Ҳама афсонаҳои мардумони даҳрро хондам,
Намеарзанд бар як ҷодуи афсонаи чашмат.
Агарчанде, ки аз ман дурию бегонагӣ хоҳӣ,
Маронам аз дари чашмат, макун бегонаи чашмат,
Бисоти умри ман ғорат шуд, аммо боз мехоҳам
Нигаҳҳои хуморолудаю дуздонаи чашмат…

Ғазали Лоиқ

MP3 — фаро кашед ва бишнавед:

Уфари Муноҷот

Суруди классикӣ

Гул бе рухи ёр хуш набошад,
Бе бода баҳор хуш набошад.
Тарфи чаману тавофи бӯстон,
Бе лолаузор хуш набошад.
Рақсидани сарву ҳолати гул
Бе савти ҳазор хуш набошад.
Бо ёри шакарлабу гуландом
Бе бӯсу канор набошад.
Ҷон нақди муҳаққар аст, Ҳофиз,
Аз баҳри нисор хуш набошад.
МАТН:
Гул бе рухи ёр хуш набошад,
Бе бода баҳор хуш набошад.
Тарфи чаману тавофи бӯстон,
Бе лолаузор хуш набошад.
Рақсидани сарву ҳолати гул
Бе савти ҳазор хуш набошад.
Бо ёри шакарлабу гуландом
Бе бӯсу канор набошад.
Ҳар нақш, ки дасти ақл бандад,
Ҷуз нақши нигор хуш набошад.
Ҷон нақди муҳаққар аст, Ҳофиз,
Аз баҳри нисор хуш набошад.

Ғазали Ҳофиз

MP3 — фаро кашед ва бишнавед:

Ҷӯрабек Муродов. Уфари Муноҷот.mp3

12 гузориш Андешаатонро баён кунед

  • Ташаккури зиёд барои мехнататон. Дастатон дард набинад.

  • Қӯшчинори Таҳмина Ниёзова (иҷроиши классикӣ набошад ҳам) дар youtube мавҷуд аст, метавонед илова намоед :) ва ташаккури зиёд ба созандагони ин сомона!

  • Ростӣ ҳеҷ бовариам намеомад, ки ҳаминхел равзана (сайт) вуҷуд дорад. Ман аз ҳаммаи шумоён бисёре миннатдор ва қарздорам. Агар 322 миллион доллар медоштам 300 миллионашро садақа мекардам, 22 миллиони дигарро ба шумоён тӯҳфа мекардам, вале ҳаммаи ин дар назди хизматҳои шумоён ҳеҷ аст.

    • Саломат бошед. Барои ман 10 сомони накд хам кифоя. :))

      • ман омодааам, ба куҷо, чи тавр супорам?

        • Суратхисоб дар сахифааи «Мо».

          • «мо» — ?
            шуморо нафаҳмидан, агар мумкин бошад муфассалтар мефаҳмондед!?
            Ман дар Самарқанд ҳаёт ба сар мебарам.
            Бо кадом бонки Ӯзбакистонӣ ҳамкорӣ доред?

          • узр…!
            фаҳмидам!
            Аз Ӯзбакистонҳам ба ҳамон рақамҳо фиристем мешавад?

  • Cалом. Як чахон ташаккур барои созандагони ин сомона. Баъдан мехостам фахмам, ки чаро суруди классикии «Кушчинор»-ро (ба мизроби дигар конун зи ишкат соз мекардам) барои шунидан (МП3) вучуд надорад?? Хохиш мекунам агар илочаш бошад!!

    • Ташаккур. Хуршедшох! Ин кор дар назар аст.

    • бале
      интизораш ҳастем

Гузориши Шумо

Барои корбурд:   ғ   ӣ   қ   ӯ  ҳ  ҷ  Ғ   Ӣ   Қ   Ӯ  Ҳ   Ҷ


9 − 7 =


error: Content is protected !!